tegese tembung-tembung bahasa jawa

tegese tembung-tembung adalah arti dari pada kata yang sering digunakan untuk menyatakan sesuatu, bisa jadi di gunakan dalam kata istilah atau kata kiasan. tegese tembung-tembung juga merupakan persamaan kata dalam bentuk kalimat.

berikut contoh tegese tembung-tembung dalam bahasa jawa:

AGUNG.

  1. agung banyune : banyune akeh tur kebek
  2. agung gegayuhane : dhuwur/gedhe panjangkane
  3. diugung : diuja
  4. ngegungake : merlikake, ngendelake
  5. pangeran kang agung : Gusti Allah
  6. priyagung : priyayi gedhe
  7. sagunging kelepatan :sakabehing keluputan
  8. tawon agung : arane tawon

ANGGUNG.

  1. Gumrunggung : Nggereng, gemrenggeng
  2. Kutut manggung : Arane gendhing
  3. Manggung dadi lakon :Tansah dadi lakon
  4. Pancal panggung :Arane jaran (sikil papat sak ndhuwure tracak wulune putih
  5. Panggung : Papan tontonan, jejeran wayang
  6. Sila panggung : Sila sing dhengkule diangkat dhuwur (lumrahe silane wong wadon)
  7. Sila Tumpang : Sila sing sikil siji tumumpang sikil liyane (silane dhalang)
  8. Wayange dipanggung : Wayange dijejer ing kelir

BABAT.

  1. Babat alas : Ngethoki wit-witan ing alas.
  2. Babat dalan : Ngawiti penggaweyan.
  3. Babat Tanah Jawa : Arane buku wacan sing nyritakake Tanah Jawa.
  4. Iwak babat : Perangane jerohan sapi.

BANYU.

  1. Banyumas, Banyuwangi :Jenenge kutha.
  2. Banyu pahatan :Banyu saringan.
  3. Banyu panguripan :Banyu sing njalari awet urip.
  4. Banyu keras :Banyu kanggo matri.
  5. Banyu tawa :Banyu wantah.
  6. Banyu rasa :Banyu kaya wesi (isine thermometer).
  7. Banyu wulu :Banyu kanggo wudlu.
  8. Dak bebanyu :Dak bebuwang.
  9. Dibanyu :Jagone diresiki nganggo banyu.
  10. Lumbu banyu :Lumbu sing empuk.
  11. Mbanyu mili :Ndlidir, ora ana pedhote.
  12. Mbanyoni sawah :Ngelebi sawah.
  13. Pacar banyu :Arane wit/tanduran.
  14. Tunggal banyu :Tunggal guru.

LABUH.

  1. Dilabuhi : Dibelani (direwangi).
  2. Dilabuhi pati :Ditohi pati.
  3. Labuh negara :Mbelani negara.
  4. Mangsa labuh :Mangsa nggarap sawah.

LARA.

  1. Lara atine :Serik, gething.
  2. Nglara ati :Gelem, ngrekasa.
  3. Lara ayu :Cacaren.
  4. Lara branta :Kesengsem, keyungyun.
  5. Lara lapa : Nglakoni susah.
  6. Kelara-lara :Tansah rekasa.
  7. Lara owah :Edan/gendheng.
  8. Utang lara :Ndadekake larane liyan.

OLAH.

  1. Diolah : Digarap, dimasak.
  2. Olah kapandhitan : Nggladhi carane dadi pandhita.
  3. Olah kaprajuritan : Nggladhi carane dadi prajurit.
  4. Olah perang :Nggladhi/latihan perang.
  5. Olah praja :Mrenata praja (negara).
  6. Olah-olah :Masak gawe panganan.
  7. Olahraga :Ngolah raga (awak) supaya sehat.

RAJA.

  1. Raja :Sing nguwasani negara (kraton).
  2. Raja brana :Donya bandha.
  3. Raja darbe :Keduwenan (omah, lemah, beka-kas, lsp).
  4. Raja keputren :Pakeyan nganten.
  5. Raja kawista :Arane gedhang.
  6. Raja kaya :Ingon-ingon (sapi, kebo, wedhus, lsp).
  7. Raja lele :Arane beras.
  8. Raja pati: Pepati.
  9. Raja peni:Perhiasan (gelang, kalung, lsp).
  10. Raja naga :Arane ula naga (pewayangan).
  11. Sri Maha Raja :Ratu gung binathara.

SABRANG.

  1. Bangsa Sabrang :Bangsa manca.
  2. Brang wetan :Sisih wetan.
  3. Godhong sabrang :Godhong lombok.
  4. Nyabrang kali:Liwat kali.
  5. Pangeran Sabrang Lor :Raden Patah.
  6. Ratu Sabrang :Ratune bangsa manca.

SARI.

  1. Sari :Pathi.
  2. Sari (sandhangan) :Sandhangane wong wadon ing india.
  3. Sarining pangan : Pathine pangan.
  4. Buah sari :Kembar manyang (janur lan woh-wohan).
  5. Awot sari :Age-age nyungkem/nyembah.
  6. Kasur sari :Kasur sing apik tur wangi.
  7. Naga sari : Arane panganan.
  8. Ngetolake sari :Ngetokake ganda wangi.
  9. Rebut sari :Apik-apikan ngronce kembang.

TAUN.

  1. Taunan : Suwene pirang-pirang taun.
  2. Taun wastu :Taun sing umure 365 dina.
  3. Taun wuntu :Taun sing umure 366 dina.
  4. Kayu taun :Kayu sing gelis gedhe mung sawetara taun.
  5. Naun :Wis pirang-pirang taun.
  6. Nyetauni :Wis wayah setaun.
  7. Taun Hijriyah :Penanggalan Islam.
  8. Taun Masehi :Penanggalan umum.
  9. Taun Jawa :Penanggalan Jawa.

TIMBANG.

  1. Timbangan :Bekakas kanggo nimbang.
  2. Timbang nganggur :Alane nganggur.
  3. Timbangana kabecik-ane liyan :Walesen kabecikane liyan.
  4. Timbangen sing temen :Pikiren temenan.
  5. Bobot timbang :Gumantung.
  6. Nimbangake :Kepingin weroh bobote.
  7. Ora timbang :Ora cocok, ora manthuk.
  8. Wis timbang :Wis cocok, wis laras.

AGUNG.agung banyune : banyune akeh tur kebek

agung gegayuhane : dhuwur/gedhe panjangkane

diugung : diuja

ngegungake : merlikake, ngendelake

pangeran kang agung : Gusti Allah

priyagung : priyayi gedhe

sagunging kelepatan :sakabehing keluputan

tawon agung : arane tawon

ANGGUNG.

  1. Gumrunggung : Nggereng, gemrenggeng
  2. Kutut manggung : Arane gendhing
  3. Manggung dadi lakon :Tansah dadi lakon
  4. Pancal panggung :Arane jaran (sikil papat sak ndhuwure tracak wulune putih
  5. Panggung : Papan tontonan, jejeran wayang
  6. Sila panggung : Sila sing dhengkule diangkat dhuwur (lumrahe silane wong wadon)
  7. Sila Tumpang : Sila sing sikil siji tumumpang sikil liyane (silane dhalang)
  8. Wayange dipanggung : Wayange dijejer ing kelir

BABAT.

  1. Babat alas : Ngethoki wit-witan ing alas.
  2. Babat dalan : Ngawiti penggaweyan.
  3. Babat Tanah Jawa : Arane buku wacan sing nyritakake Tanah Jawa.
  4. Iwak babat : Perangane jerohan sapi.

BANYU.

  1. Banyumas, Banyuwangi :Jenenge kutha.
  2. Banyu pahatan :Banyu saringan.
  3. Banyu panguripan :Banyu sing njalari awet urip.
  4. Banyu keras :Banyu kanggo matri.
  5. Banyu tawa :Banyu wantah.
  6. Banyu rasa :Banyu kaya wesi (isine thermometer).
  7. Banyu wulu :Banyu kanggo wudlu.
  8. Dak bebanyu :Dak bebuwang.
  9. Dibanyu :Jagone diresiki nganggo banyu.
  10. Lumbu banyu :Lumbu sing empuk.
  11. Mbanyu mili :Ndlidir, ora ana pedhote.
  12. Mbanyoni sawah :Ngelebi sawah.
  13. Pacar banyu :Arane wit/tanduran.
  14. Tunggal banyu :Tunggal guru.

LABUH.

  1. Dilabuhi : Dibelani (direwangi).
  2. Dilabuhi pati :Ditohi pati.
  3. Labuh negara :Mbelani negara.
  4. Mangsa labuh :Mangsa nggarap sawah.

LARA.

  1. Lara atine :Serik, gething.
  2. Nglara ati :Gelem, ngrekasa.
  3. Lara ayu :Cacaren.
  4. Lara branta :Kesengsem, keyungyun.
  5. Lara lapa : Nglakoni susah.
  6. Kelara-lara :Tansah rekasa.
  7. Lara owah :Edan/gendheng.
  8. Utang lara :Ndadekake larane liyan.

OLAH.

  1. Diolah : Digarap, dimasak.
  2. Olah kapandhitan : Nggladhi carane dadi pandhita.
  3. Olah kaprajuritan : Nggladhi carane dadi prajurit.
  4. Olah perang :Nggladhi/latihan perang.
  5. Olah praja :Mrenata praja (negara).
  6. Olah-olah :Masak gawe panganan.
  7. Olahraga :Ngolah raga (awak) supaya sehat.

RAJA.

  1. Raja :Sing nguwasani negara (kraton).
  2. Raja brana :Donya bandha.
  3. Raja darbe :Keduwenan (omah, lemah, beka-kas, lsp).
  4. Raja keputren :Pakeyan nganten.
  5. Raja kawista :Arane gedhang.
  6. Raja kaya :Ingon-ingon (sapi, kebo, wedhus, lsp).
  7. Raja lele :Arane beras.
  8. Raja pati: Pepati.
  9. Raja peni:Perhiasan (gelang, kalung, lsp).
  10. Raja naga :Arane ula naga (pewayangan).
  11. Sri Maha Raja :Ratu gung binathara.

SABRANG.

  1. Bangsa Sabrang :Bangsa manca.
  2. Brang wetan :Sisih wetan.
  3. Godhong sabrang :Godhong lombok.
  4. Nyabrang kali:Liwat kali.
  5. Pangeran Sabrang Lor :Raden Patah.
  6. Ratu Sabrang :Ratune bangsa manca.

SARI.

  1. Sari :Pathi.
  2. Sari (sandhangan) :Sandhangane wong wadon ing india.
  3. Sarining pangan : Pathine pangan.
  4. Buah sari :Kembar manyang (janur lan woh-wohan).
  5. Awot sari :Age-age nyungkem/nyembah.
  6. Kasur sari :Kasur sing apik tur wangi.
  7. Naga sari : Arane panganan.
  8. Ngetolake sari :Ngetokake ganda wangi.
  9. Rebut sari :Apik-apikan ngronce kembang.

TAUN.

  1. Taunan : Suwene pirang-pirang taun.
  2. Taun wastu :Taun sing umure 365 dina.
  3. Taun wuntu :Taun sing umure 366 dina.
  4. Kayu taun :Kayu sing gelis gedhe mung sawetara taun.
  5. Naun :Wis pirang-pirang taun.
  6. Nyetauni :Wis wayah setaun.
  7. Taun Hijriyah :Penanggalan Islam.
  8. Taun Masehi :Penanggalan umum.
  9. Taun Jawa :Penanggalan Jawa.

TIMBANG.

  1. Timbangan :Bekakas kanggo nimbang.
  2. Timbang nganggur :Alane nganggur.
  3. Timbangana kabecik-ane liyan :Walesen kabecikane liyan.
  4. Timbangen sing temen :Pikiren temenan.
  5. Bobot timbang :Gumantung.
  6. Nimbangake :Kepingin weroh bobote.
  7. Ora timbang :Ora cocok, ora manthuk.
  8. Wis timbang :Wis cocok, wis laras.

Leave a Reply